Sözleşme hazırlama, inceleme ve sözleşme uyuşmazlıkları
İmzalamadan önce metni sizin açınızdan okuyor, gerekirse yeniden yazıyoruz; sözleşme bozulduğunda fesih, cezai şart ve tazminat haklarınızı birlikte değerlendiriyoruz.
Sözleşme, tarafların ileride ne olacağına dair yaptığı yazılı plandır. İyi hazırlanmış bir metin, teslim gecikirse, ödeme yapılmazsa ya da taraflardan biri vazgeçerse ne olacağını baştan söyler ve uyuşmazlıkların çoğunu dava aşamasına gelmeden çözer. Kural olarak sözleşmeler şekle bağlı değildir (TBK m.12); ancak kefalet yazılı, taşınmaz satışı ve satış vaadi resmî şekilde yapılmak zorundadır ve şekle uyulmayan sözleşme geçersiz olabilir.
İnternetten bulunan sözleşme örnekleri çoğu zaman sizin durumunuzu karşılamaz. Hangi tarafın neyi, ne zaman ve hangi kalitede yapacağı; gecikme ve ayıp halinde ne olacağı; cezai şartın tutarı ve türü; fesih sebepleri; yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk gibi maddeler somut işe göre yazılmalıdır. Karşı tarafın hazırladığı standart metinlerde ise genel işlem koşulları kuralları devreye girer: önceden bilgilendirilmediğiniz ve aleyhinize olan maddeler yazılmamış sayılabilir (TBK m.20-25).
Sözleşme bozulduğunda seçilecek yol önemlidir. Karşı taraf temerrüde düşerse uygun bir süre verildikten sonra ifa ile birlikte gecikme tazminatı istenebilir, ifadan vazgeçilip olumlu zarar talep edilebilir ya da sözleşmeden dönülebilir (TBK m.123-125); kira, hizmet veya abonelik gibi sürekli sözleşmelerde dönme yerine fesih söz konusudur. Yanlış hak seçimi ya da şekle aykırı bir fesih bildirimi, haklı olan tarafı tazminat ödeyen taraf durumuna düşürebilir.
Büromuz bireysel ve kurumsal müvekkiller için hizmet, satış, eser, gizlilik, distribütörlük ve ortaklık sözleşmeleri hazırlıyor; karşı taraf metinlerini inceliyor ve müzakerelerde eşlik ediyor. Sözleşmeden doğan para alacakları için Borçlar Hukuku, kira sözleşmeleri için Gayrimenkul ve Kira Hukuku, şirket sözleşmeleri için Ticaret ve Şirketler Hukuku sayfalarımıza da bakabilirsiniz.
Hangi durumlarda başvurulur
- İmzalamanız istenen bir sözleşmeyi, imzadan önce bir hukukçunun okumasını istiyorsunuz.
- Yeni bir iş ilişkisi için hizmet, satış, eser ya da gizlilik sözleşmesi hazırlatmanız gerekiyor.
- Karşı taraf sözleşmeye uymuyor ve sözleşmeyi feshetmek ya da sözleşmeden dönmek istiyorsunuz.
- Sizden sözleşmedeki cezai şartın ödenmesi isteniyor ve tutarın fahiş olduğunu düşünüyorsunuz.
- Kaparo verdiniz ya da aldınız ve satış gerçekleşmedi; kaparonun akıbetini öğrenmek istiyorsunuz.
- Ekonomik koşullar beklenmedik biçimde değişti ve sözleşmeyi aynı şartlarla sürdürmeniz çok ağırlaştı.
- Yanıltılarak ya da baskı altında bir sözleşme imzaladığınızı düşünüyorsunuz.
Süreç nasıl işler
- 01
İhtiyacın ve riskin belirlenmesi
Taraflar, işin konusu, ödeme ve teslim takvimi ile sizin için en önemli riskleri konuşuruz. Mevcut bir taslak varsa önce onu okuruz.
- 02
Taslak ya da inceleme notu
Yeni sözleşmede ilk taslağı hazırlarız. Karşı taraf metninde aleyhinize maddeleri, eksikleri ve önerilen değişiklikleri gerekçeli bir inceleme notuyla iletiriz.
- 03
Müzakere ve imza
Revizyonları karşı tarafla yazılı olarak müzakere ederiz. Şekil şartı olan sözleşmelerde noter veya tapu aşamasını planlar, imza öncesi son metni kontrol ederiz.
- 04
İhlal halinde ihtar
Sözleşme ihlal edilirse süre veren, seçimlik hakkı açıkça bildiren ve fesih ya da dönme iradesini doğru zamanda kullanan bir ihtarname hazırlarız.
- 05
Uzlaşma veya dava
Uyuşmazlık ticari, tüketici veya kira niteliğindeyse önce zorunlu arabuluculuğa başvururuz. Anlaşma olmazsa ifa, tazminat, cezai şart veya sözleşmenin uyarlanması için dava açarız.
Bu alanda sunulan hizmetler
- Sözleşme taslağı hazırlama ve revizyon01
- İmza öncesi sözleşme incelemesi ve risk notu02
- Hizmet, satış, eser ve gizlilik sözleşmeleri03
- Franchise, distribütörlük ve bayilik sözleşmeleri04
- Müzakere süreçlerinde temsil05
- Fesih ve dönme bildirimleri, ihtarnameler06
- Cezai şart, kaparo ve tazminat uyuşmazlıkları07
- Sözleşmenin uyarlanması ve iptali davaları08
Görüşmeye getirmeniz faydalı belgeler
- Sözleşmenin imzalı nüshası ve varsa ekleri, protokolleri
- İmza öncesi taslaklar ve müzakere yazışmaları
- Ödeme dekontları, faturalar ve kaparo makbuzu
- Teslim tutanakları, iş programı ve fotoğraflar
- Taraflar arasında gönderilen ihtarname, e-posta ve mesajlar
- Ayıp veya gecikmeyi gösteren tespit tutanakları ya da bilirkişi raporları
- Şirketse imza sirküleri ve yetki belgeleri
Ücret ve masraflar nasıl belirlenir
Sözleşme hazırlama ve inceleme, dava dışı bir avukatlık hizmetidir; ücret metnin kapsamına, müzakere ihtiyacına ve sözleşmenin değerine göre yazılı bir ücret sözleşmesiyle belirlenir. Ücret, Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde (AAÜT) sözleşme hazırlama ve danışmanlık hizmetleri için öngörülen tutarların altında olamaz. Sözleşmeden doğan bir davada ücret yine AAÜT'ye ve Avukatlık Kanunu m.164'teki sınırlara bağlıdır.
Noter onayı veya düzenleme şeklinde yapılması gereken sözleşmelerde noter ücreti, bazı sözleşmelerde ise damga vergisi ayrıca doğabilir. Dava aşamasında harç, gider avansı ve bilirkişi ücreti ödenir. Uyuşmazlık ticari, tüketici veya kira niteliğindeyse zorunlu arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik ücret devletçe karşılanır ve yargılama giderine eklenir. Davayı kaybeden taraf yargılama giderlerini ve karşı tarafın vekâlet ücretini öder.
Sık sorulan sorular
Sözleşmeyi avukata hazırlatmak zorunlu mu?
Hayır, kanunda böyle bir zorunluluk yoktur; taraflar sözleşmeyi kendileri yazabilir. Ancak şekil şartı olan sözleşmelerde (kefalet, taşınmaz satış vaadi, arsa payı karşılığı inşaat gibi) şekle uyulmaması geçersizliğe yol açabilir ve hazır örnekler çoğu zaman cezai şart, fesih ve yetki maddelerini işinize uygun düzenlemez. Değeri yüksek ya da uzun süreli işlerde imza öncesi bir inceleme, sonradan açılacak davadan daha az maliyetlidir.
Cezai şart nedir, indirilebilir mi?
Cezai şart, sözleşmeye uyulmaması halinde ödenecek tutarın baştan kararlaştırılmasıdır (TBK m.179-182). Alacaklı zarara uğramamış olsa bile ceza istenebilir (TBK m.180); asıl borç geçersizse ya da ifa borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple imkânsızlaşmışsa ceza istenemez. Hâkim aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirir (TBK m.182). Ancak tacirler, ticari işletmeleriyle ilgili kararlaştırdıkları cezanın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini isteyemez (TTK m.22).
Cezai şart ile birlikte sözleşmenin ifası da istenebilir mi?
Genel kural olarak alacaklı ya sözleşmenin ifasını ya da cezai şartı ister (TBK m.179/1). Ceza, borcun belirlenen zamanda veya yerde ifa edilmemesi için kararlaştırılmışsa alacaklı ifa ile birlikte cezayı da isteyebilir; bunun için ifayı çekince koymadan kabul etmemiş ve bu haktan açıkça vazgeçmemiş olması gerekir (TBK m.179/2). Bu nedenle geciken bir teslimi kabul ederken cezai şart hakkınızı yazılı olarak saklı tutmanız önemlidir.
Kaparo geri alınır mı?
Sözleşme kurulurken verilen kaparo (bağlanma parası), aksi kararlaştırılmadıkça esas borçtan düşülür. Sözleşme, kaparoyu verenin sorumlu olduğu bir sebeple ifa edilmezse alan taraf kaparoyu alıkoyabilir; alan tarafın sorumluluğuyla ifa edilmezse veren, kaparonun iki katını isteyebilir (TBK m.177). Sözleşmeden dönme hakkı karşılığı verilen cayma akçesi (pişmanlık akçesi) ise farklı bir kurumdur (TBK m.178); makbuzda paranın hangi amaçla verildiğinin yazılması bu yüzden önemlidir.
Sözleşmeden cayma hakkı var mı, kaç gün?
Genel sözleşmelerde kanuni bir cayma hakkı yoktur; imzalanan sözleşme bağlayıcıdır ve ancak sözleşmede tanınmışsa veya cayma akçesi kararlaştırılmışsa caymak mümkündür. Tüketici işlemlerinde ise durum farklıdır: internetten veya iş yeri dışında yapılan satışlarda tüketici, kural olarak on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir (6502 sayılı Kanun m.48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği). Bu konunun ayrıntıları için Tüketici Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sözleşme nasıl feshedilir?
Önce sözleşmedeki fesih maddesine ve bildirim şekline bakılır. Sözleşmede düzenleme yoksa, karşı tarafın temerrüdünde uygun bir süre verilerek ifa edilmezse dönme veya sürekli sözleşmelerde fesih hakkı kullanılır (TBK m.123-126). Fesih bildirimini yazılı ve ispatlanabilir biçimde (tacirler arasında noter, taahhütlü mektup veya KEP ile) yapmak, gerekçesini açıkça yazmak ve fesih sonrası ödemelerin nasıl tasfiye edileceğini belirlemek gerekir. Haklı sebep yokken yapılan fesih, fesheden tarafı tazminat yükümlülüğüyle karşı karşıya bırakabilir.
Koşullar değişti, sözleşmeyi değiştirebilir miyim?
Sözleşme kurulurken öngörülemeyen olağanüstü bir durum, ifayı borçlu için dürüstlük kuralına aykırı ölçüde ağırlaştırmışsa, borçlu hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını, bu mümkün değilse sözleşmeden dönmeyi, sürekli sözleşmelerde feshi isteyebilir (TBK m.138). Bunun için borcun henüz ifa edilmemiş ya da haklar saklı tutularak ifa edilmiş olması gerekir. Yanılma, aldatma veya korkutma nedeniyle imzalanan sözleşmelerde ise bu durum öğrenildikten ya da korkunun etkisi kalktıktan sonra bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığı bildirilmelidir (TBK m.39).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her hukuki mesele kendine özgü koşullar içerir; somut durumunuz için görüşme talep ediniz.
Hukuki meselenizi paylaşın.
Randevu talebinizi iletin; en kısa sürede size dönüş yapalım. Acil durumlar için telefonla ulaşabilirsiniz.