Miras, veraset ve mirasın paylaşımı
Veraset ilamından mirasın reddine, ortaklığın giderilmesinden tenkis ve mal kaçırma davalarına kadar, bir yakınınızı kaybettikten sonraki hukuki adımlarda yanınızdayız.
Miras hukuku, bir kişinin vefatından sonra malvarlığının ve borçlarının kimlere, hangi oranda geçeceğini düzenler. Aile ilişkilerinin de söz konusu olduğu bu süreçlerde açık ve dengeli bir yaklaşım gerekir. Büromuz Üsküdar'dadır; mirasçılık belgesi ve ortaklığın giderilmesi gibi işler çoğunlukla İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemelerinde görülür.
İlk adım genellikle veraset ilamı, yani mirasçılık belgesidir (TMK m. 598). Mirasçılar nüfus kayıtlarına göre açıkça belli ise belge noterden alınabilir; yabancılık unsuru, nüfus kayıtlarında eksiklik ya da yargılama gerektiren bir durum (örneğin vasiyetname veya evlat edinme) varsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Belge, tapuda intikal, banka hesapları ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi için gereklidir.
Mirasın borca batık olduğundan şüpheleniyorsanız süreye dikkat etmek gerekir: mirasın reddi, yasal mirasçılar için ölümü öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır (TMK m. 605–609). Bu süre içinde reddetmeyen mirasçı mirası kazanmış sayılır; terekeye ait malları sahiplenmek de ret hakkını ortadan kaldırabilir.
Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır; bu dava için önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Vasiyetname ya da sağlığında yapılan bağışlarla saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davası, mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla satış gibi gösterilen devirler için ise muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Sağlığında vasiyetname ve miras sözleşmesi hazırlamak isteyenlere de danışmanlık veriyoruz.
Hangi durumlarda başvurulur
- Bir yakınınız vefat etti ve tapu, banka ya da vergi işlemleri için veraset ilamı almanız gerekiyor.
- Mirasçılardan biri yurt dışında yaşıyor, yabancı uyruklu ya da nüfus kayıtlarında eksiklik var ve noter belge vermiyor.
- Vefat eden kişinin borçlarının malvarlığından fazla olduğunu düşünüyorsunuz ve mirası reddetmeyi değerlendiriyorsunuz.
- Kardeşlerle ya da diğer mirasçılarla babadan veya anneden kalan ev, arsa veya tarlanın paylaşımında anlaşamıyorsunuz.
- Miras bırakan, sağlığında bir mirasçıya ya da üçüncü kişiye tapuda satış göstererek mal devretti ve bunun gerçek bir satış olmadığını düşünüyorsunuz.
- Bir vasiyetname ya da bağış nedeniyle size kanunen düşen saklı paydan daha azı kaldı.
- Vasiyetname hazırlamak, malvarlığınızın sizden sonra nasıl paylaşılacağını önceden düzenlemek istiyorsunuz.
Süreç nasıl işler
- 01
Mirasçıların ve terekenin tespiti
Nüfus kayıtlarından mirasçıları, tapu, banka ve araç kayıtlarından terekeyi (mal ve borçları) belirleriz. Gerekirse veraset ilamını noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alırız.
- 02
Sürelerin kontrolü
Mirasın reddi için üç aylık, veraset ve intikal vergisi beyannamesi için kanuni süreleri ve dava açma sürelerini en başta hesaplarız. Gerekirse tereke tespiti ya da koruma önlemleri isteriz.
- 03
Uzlaşma ve arabuluculuk
Paylaşım konusunda mirasçılar arasında uzlaşma ihtimalini değerlendiririz. Ortaklığın giderilmesi davasından önce zorunlu arabuluculuk görüşmesini yürütürüz; anlaşma olursa miras paylaşım sözleşmesi hazırlanabilir.
- 04
Dava
Uzlaşma yoksa ortaklığın giderilmesi, tenkis, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali ya da mirasçılık belgesinin iptali davasını açarız. Bu davalarda keşif ve bilirkişi incelemesiyle malların değeri belirlenir.
- 05
Paylaşım ve tapu işlemleri
Mahkeme mümkünse malların aynen bölünmesine, değilse satışına karar verir; satış bedeli paylar oranında dağıtılır. Kesinleşen karara göre tapu ve icra satış işlemlerini takip ederiz.
Bu alanda sunulan hizmetler
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması ve iptali01
- Mirasın reddi ve borca batıklık nedeniyle reddin tespiti02
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) ve miras paylaşımı03
- Miras paylaşım sözleşmesi hazırlanması04
- Tenkis ve saklı pay davaları05
- Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davaları06
- Vasiyetname ve miras sözleşmesi hazırlanması; vasiyetnamenin iptali07
- Tereke tespiti, mirastan feragat ve yabancı mirasçıların işlemleri08
Görüşmeye getirmeniz faydalı belgeler
- Vefat edenin ölüm belgesi ya da nüfus kayıt örneği
- Varsa daha önce alınmış veraset ilamı (mirasçılık belgesi)
- Mirasçıların kimlik bilgileri ve yurt dışındakilerin adresleri
- Tapu kayıtları, araç ruhsatları ve banka hesap bilgileri
- Bilinen borçlara ilişkin icra, kredi ve kart belgeleri
- Varsa vasiyetname, miras sözleşmesi ya da bağış belgeleri
- Muris muvazaası iddiasında devre ait tapu kayıtları ve satış belgeleri
Ücret ve masraflar nasıl belirlenir
Avukatlık ücreti, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi uyarınca yazılı ücret sözleşmesiyle belirlenir ve Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) altında olamaz. Mirasçılık belgesi alınması gibi çekişmesiz işler ile ortaklığın giderilmesi, tenkis veya muris muvazaası gibi davalar aynı emeği gerektirmez; davalı işlerde ücret çoğu zaman uyuşmazlık konusu malların değerine göre şekillenir. Güncel tarife tbb.org.tr'de yayımlanır.
Avukatlık ücretinin yanında harç ve gider avansı ödenir; tenkis ve tapu iptali gibi davalarda harç dava değerine göre nispidir. Taşınmaz davalarında keşif ve bilirkişi masrafı, noterden alınan mirasçılık belgesi için noter ücreti, tapuda intikal için tapu harcı ve vergi işlemleri ayrıca gündeme gelir. Ortaklığın giderilmesinde dava öncesi arabuluculuk zorunludur; anlaşma sağlanamazsa arabulucu ücreti kural olarak devletçe karşılanıp yargılama giderine eklenir. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın yargılama giderlerini ve tarifeye göre karşı vekâlet ücretini ödemeye mahkûm edilebilir; ortaklığın giderilmesinde giderler genellikle paydaşlar arasında payları oranında paylaştırılır.
Sık sorulan sorular
Veraset ilamı nedir, nereden alınır?
Veraset ilamı (mirasçılık belgesi), vefat eden kişinin mirasçılarını ve miras paylarını gösteren belgedir. Mirasçılar nüfus kayıtlarına göre açıkça belliyse herhangi bir noterden alınabilir. Mirasçılardan biri yabancıysa, kayıtlarda eksiklik varsa ya da vasiyetname gibi yargılama gerektiren bir durum varsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Mirasın reddi (reddi miras) nasıl yapılır, süresi ne kadar?
Mirasın reddi, yasal mirasçılar için ölümü öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı ya da sözlü beyanla yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır. Bu süre geçerse miras kazanılmış sayılır ve mirasçı borçlardan sorumlu olabilir. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır; bunun tespiti için de dava açılabilir.
Baba öldü, anne sağken miras paylaşımı nasıl olur?
Miras bırakanın çocukları varsa sağ kalan eş mirasın dörtte birini, çocuklar kalan dörtte üçünü eşit olarak alır (TMK m. 495, 499). Kız ve erkek çocukların payı kanunen eşittir. Önceden ölmüş bir çocuğun payı onun çocuklarına geçer.
Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer?
Dava öncesinde zorunlu arabuluculuk aşaması vardır. Dava açıldıktan sonra süre; mirasçı sayısına, tebligatlara (özellikle yurt dışındaki paydaşlara), keşif ve bilirkişi incelemesine göre değişir; çoğu dosya bir ila iki yıl arasında sonuçlanır. Karar kesinleştikten sonra satış ayrıca zaman alır.
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) davası nedir?
Miras bırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı bir taşınmazı tapuda satış gibi göstermesidir. Bu durumda diğer mirasçılar, Yargıtay'ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına dayanarak tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava zamanaşımına tabi değildir; ancak delillerin zamanla kaybolabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir.
Tenkis davası ne zaman açılır?
Miras bırakan, vasiyetname veya sağlığında yaptığı bağışlarla mirasçının saklı payını zedelemişse tenkis davası açılabilir. Saklı pay, altsoy için yasal miras payının yarısıdır; kardeşlerin saklı payı yoktur. Dava, hakkın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından ya da mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 571).
Veraset işlemleri avukatsız yapılabilir mi?
Mirasçılık belgesi almak, tapuda intikal ve vergi beyannamesi gibi çekişmesiz işler çoğu zaman avukatsız yapılabilir. Mirasçılar arasında anlaşmazlık, borca batık bir tereke, yabancı mirasçı ya da sağlığında yapılmış şüpheli devirler varsa süreler ve deliller önem kazanır; bu durumda bir avukata danışmak faydalıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her hukuki mesele kendine özgü koşullar içerir; somut durumunuz için görüşme talep ediniz.
Hukuki meselenizi paylaşın.
Randevu talebinizi iletin; en kısa sürede size dönüş yapalım. Acil durumlar için telefonla ulaşabilirsiniz.